W dniach 16–20 marca 2026 roku przedstawiciele Wojewódzkiego Zespołu Koordynacji ds. kształcenia i szkolenia zawodowego oraz uczenia się przez całe życie w województwie lubuskim uczestniczyli w wizycie studyjnej w Portugalii (Lizbonie).
Głównym celem wizyty było poznanie i zrozumienie specyfiki przyjętych rozwiązań w portugalskim systemie edukacji skoncentrowanych na modelu integracji migrantów oraz włączania ich do edukacji, rynku pracy i życia społecznego. Wyjazd umożliwił również pogłębienie wiedzy na temat edukacji formalnej i pozaformalnej, dostępnej dla osób w każdym wieku.
Podczas wizyty uczestnicy odwiedzili szereg instytucji edukacyjnych – publicznych, prywatnych oraz stowarzyszeń i organizacji wpierających.
Szczególnie wartościowym doświadczeniem było spotkanie w Câmara Municipal de Lisboa, tj. Urzędzie Miasta Lizbona. Przedstawiciele Departamentu ds. Praw Społecznych oraz Departamentu ds. Rozwoju Szkoleń zaprezentowali działania wspierające integrację społeczną, edukację oraz rozwój kompetencji mieszkańców. Miasto realizuje liczne projekty skierowane m.in. do osób znajdujących się w trudniejszej sytuacji społecznej oraz migrantów, promując równość szans w dostępie do edukacji i rynku pracy. Realizowane przez nich programy obejmują szkolenia, wsparcie społeczne oraz inicjatywy rozwijające kwalifikacje zawodowe, często realizowane we współpracy z innymi instytucjami publicznymi i organizacjami lokalnymi. Miasto wspiera zarówno rozwój umiejętności mieszkańców, jak i ich aktywne uczestnictwo w życiu społecznym i gospodarczym. Oferuje dedykowane programy dla dzieci, młodzieży i seniorów, korzystając m.in. z programów UE typu Erasmus, czy projektów skierowanych dla osób z niepełnosprawnościami. W procesie aktywizacji społecznej i zawodowej migrantów główną instytucją państwową w Portugalii jest Agencja ds. Integracji, Migracji i Azylu (AIMA), o której szczegółowo opowiedzieli przedstawiciele Urzędu.
Kolejnym ważnym punktem była wizyta w Centrum Kształcenia Zawodowego Przemysłu Metalurgicznego i Obróbki Metali (CENFIRM). Spotkanie poprowadziła dr. Alexandra Pousada, dyrektor lizbońskiego oddziału centrum. W trakcie spotkania zaprezentowała kierunki i zakres działań instytucji, jak również oprowadziła po pomieszczeniach centrum. W toku prezentacji wybrzmiała aktywna i wieloletnia współpraca z przedsiębiorcami i pracodawcami, dzięki której ok 90 % absolwentów od razu uzyskuje zatrudnienie. Aktywna dyskusja i możliwość poznania warunków nauki pozwoliła zrozumieć charakter placówki.
Inspirującym doświadczeniem była również wizyta w Escola de Hotelaria e Turismo (Szkole Hotelarstwa i Turystyki, w której uczestnicy obserwowali zajęcia praktyczne przygotowujące kadry dla sektora turystycznego i hotelarskiego. Placówka realizuje model kształcenia oparty na łączeniu teorii z intensywną praktyką oraz ścisłą współpracą z przedsiębiorstwami branżowymi. Oprócz oferty dla młodzieży szkoła prowadzi również kształcenie osób dorosłych, w tym kursy specjalistyczne i programy podnoszenia kwalifikacji. Szkoła ta uczestniczy również w programie Integrar para o Turismo, który wspiera integrację migrantów poprzez szkolenia zawodowe, naukę języka oraz przygotowanie do zatrudnienia w sektorze turystycznym.
Ważnym punktem wizyty było spotkanie w Associação Cabo Verdiana (Stowarzyszeniu Wysp Zielonego Przylądka), w ramach którego uczestnicy mogli w praktyce doświadczyć jak realizowane są lokalne działania integracyjne i edukacyjne dla młodzieży i dorosłych migrantów, współpracując ze szkołami publicznymi i IEFP. W siedzibie stowarzyszenia funkcjonuje także restauracja promująca kulturę kabowerdyjską oraz przestrzeń dla lokalnych artystów.
Ostatnim punktem programu była wizyta w Lokalnym Centrum Wsparcia Integracji Migrantów działającym przy Uniwersytecie Lusófona (CLAIM). Centrum stanowi przykład efektywnej współpracy między uczelnią wyższą, a administracją publiczną i funkcjonuje w ramach ogólnokrajowej sieci koordynowanej przez AIMA. Oferuje wsparcie językowe, poradnictwo akademickie i zawodowe oraz pomoc w uznawaniu dyplomów zagranicznych we współpracy z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wzmacnia integrację studentów zagranicznych i migrantów w systemie edukacji formalnej.
Wizyta studyjna w Portugalii była nie tylko okazją do poznania dobrych praktyk w zakresie edukacji i integracji migrantów, lecz także inspiracją do wdrażania podobnych rozwiązań na poziomie regionalnym. Szczególnie istotny okazał się m.in. proces monitorowania losów absolwentów do 12 miesięcy od zakończenia szkoły, bieżące dostosowywanie kierunków zawodowych do realnych potrzeb, nacisk na praktyczne aspekty kształcenia oraz ścisła współpraca pomiędzy instytucjami edukacyjnymi, administracją publiczną, pracodawcami i organizacjami społecznymi. To właśnie te elementy stanowią fundament skutecznego systemu edukacji i integracji społecznej w Portugalii.
